Pascal Mugaruka was in ons gezin te gast

Wij zijn Geoffrey (38), Leen (42), Eline (8) en Lars (6), het gastgezin waar Pascal Mugaruka een week verbleven heeft. Zelf ben ik, Leen, al jaren geëngageerd in de parochie. En maakte ik ook deel uit van het organiserend team toen we 14 jaar geleden een andere gast, Carlos uit Peru, in Kermt ontvingen. Vandaar dat ik wel deel wou uitmaken van het team dit jaar, zeker toen ik hoorde dat het een gast uit Congo was. Zelf ben ik een 15 jaar geleden een maand op rondreis in Congo geweest. Congo, een land waar ik me al langer mee verbonden voelde dankzij een ‘tante nonneke’ in Congo. Maar een land dat zeker een plaats in mijn hart kreeg toen ik er op bezoek was. Niet zozeer dankzij de mensen die het er voor het zeggen hebben, want die waren corrupt. Maar wel dankzij de gewone Congolees die immer hartelijk, vriendelijk en gastvrij was ondanks de leefomstandigheden.

Toen we dus binnen het team op zoek gingen naar een gastgezin, en toen duidelijk werd dat het gast was met een jong gezin die zich bekommerde om de congolese jeugd, leek het mij een goed idee om de gast thuis te ontvangen. Geoffrey vond het in het begin maar een beangstigend idee: zouden we hem wel genoeg plaats kunnen geven, en voldoende comfort, zou het qua taal wel gaan,….En ik moet toegeven, hoe korterbij de datum van aankomst, hoe hoger mijn stressniveau. Maar ik was er van overtuigd dat het voor onze kinderen een onvergetelijke ervaring zou worden. Zij waren ook meteen enthousiast en nieuwsgierig naar wie, wat en hoe. We moesten google translate installeren op de i-pad zodat ook zij met hem konden communiceren. Ze keken er werkelijk naar uit.

Van zodra we de naam, Pascal Mugaruka, hadden doorgekregen, heb ik contact gelegd via Linkedin en facebook. Ik stuurde hem een bericht met een foto van ons vieren. Een bericht dat, vertelde Pascal achteraf, hem zoveel deugd deed omdat het hem liet voelen dat hij welkom was, dat hij deel mocht uitmaken van ons gezin. Zo zijn we wat op en neer blijven sturen, om elkaar wat beter te leren kennen, maar ook om een beetje af te tasten wat we van elkaar verwachtten.

En toen was het zover, donderdag 5 maart. Nog gauw de deur wat versierd en dan wachten tot hij aankwam. Spannend want het was, ondanks het heen en weer sturen, toch een beetje een sprong in het onbekende. Maar dat was zonder Pascal gerekend. Hij stapte uit de auto en met zijn congolese hartelijkheid riep hij: bonjour maman, bonjour papa, bonjour mon petit frère en soeur, en de toon was gezet. Vanaf toen had ik er een zoon bij. De angst dat er ongemakkelijke stiltes zouden vallen, was totaal onterecht. Elke avond vertelde hij ronduit over Congo, over de problemen, maar vooral over oplossingen, hoe het volk de oplossing zelf in handen heeft. Hoe hij samen met zijn jongeren en vrouwen, die slachtoffer waren van de oorlog en rebellen, zoekt naar een manier om zichzelf te onderhouden, voor zichzelf te zorgen, met zo weinig mogelijk hulp van buitenaf.

Als je mij vraagt om Pascal in een paar woorden te omschrijven dan is het enthousiasme, inspirerend, positief, vriendelijk en een groot vermogen tot omdenken. Een aantal keer dacht ik bij het programma, dit gaat niets voor hem zijn. Maar in elke activiteit vond hij iets dat hij kon gebruiken in Congo. Het eren van doden, het herdenken van helden, samen tuinieren, zelfs met de ‘vijand’, …. Zijn ideëen zijn ontelbaar. En het gekke is dat ik denk dat het bij hem niet bij dromen gaat blijven, maar dat hij die ideëen ook gaat realiseren.

Geoffrey en ik hebben in die week leren stilstaan bij wat we hebben, wat voor ons evident is, maar wat bij Pascal totaal onbekend was. Een rolluik bijvoorbeeld. Had hij natuurlijk nog nooit gezien. En ondanks zijn toegang tot het internet, had hij nog nooit van Google maps gehoord (maar daar heeft Tom hem in een hilarisch verhaal kennis mee laten maken). Maar zijn grootste ontdekking thuis was toch wel het koffiemachine. We hebben een koffiemachine waar je koffiebonen indoet, de machine maalt de bonen fijn en je krijgt een lekker, vers tasje koffie. Heel normaal. Maar Pascal was helemaal geïntrigreerd door dat machine: hoe werkt dat, wat gebeurt er binnenin? Zo een machine wou hij in Congo om cacaobonen te malen. Want ondanks het feit dat vele gezinnen leven van het werken in een cacaoplantage, hebben nog maar weinig kinderen of volwassenen ooit chocolade gegeten. Met een beetje geluk krijgen de cacaoboeren een rechtvaardige prijs, maar de volledige oogst wordt geëxporteerd waardoor geen enkele congolees kan genieten van zijn eigen, heerlijke cacao. Wat is dus één, van de vele vele, dromen van Pascal? Een eigen chocoladeproductie opstarten. Maar omdat een machine op elektriciteit eigenlijk geen optie is in Congo, waar er maar 1 keer per week elektriciteit is, hebben ze nood aan een manuele machine. Nu heb ik gelukkig een moeder die heel wat antiquiteiten heeft. Zij heeft haar antieke koffiemolen gebracht om te laten zien hoe zoiets werkt. We moesten foto’s maken en filmen terwijl we koffie maalden, zodat hij in Congo aan zijn jonge gasten kon vragen om na te denken hoe zij dat konden namaken. En terwijl wij in onszelf dachten: ocharme, ze hebben daar echt niks, maakte Pascal daarvan: wij leven in Congo zoals jullie 100 jaar geleden leefden. Wij gaan ervoor zorgen dat we binnen 40 jaar leven zoals jullie hier. Om je maar een voorbeeld te geven van zijn positivisme en groot talent in omdenken. We hebben snel online een manuele koffiemolen besteld die hij mee heeft naar Congo. En hij heeft ons gisteren een filmpje gestuurd waar hij samen met zijn dochter koffiebonen maalt en, jawel, rijst om in de melk van zijn 7 maanden oude baby te doen. Daadkracht en inventiviteit, een andere sterke eigenschap van Pascal.

Een ander woord, naast honderden andere, positiviteit en kracht. De dag dat hij aankwam bij ons, had hij bericht gekregen van zijn vrouw dat hun jongste dochtertje Milkah, 7 maanden oud, opgenomen was in het ziekenhuis met een aanval van malaria. We hebben de dagen nadien van heel kortbij meegemaakt hoe beperkt de medische hulp in Congo is (en Milkah was dan al opgenomen in een beter en dus ook duurder, privé ziekenhuis omdat het in een openbaar ziekenhuis zeker ten dode was opgeschreven). De ene dag ging het beter, de andere wat slechter tot zondagavond de toestand heel kritiek was en Pascal heel ongerust was en er zelfs van uit ging, dat bleek achteraf, dat zijn dochtertje misschien de ochtend niet zou halen. We hebben die avond en nacht van heel dichtbij mee gemaakt wat het hoge kindersterftecijfer van Congo wil zeggen. We hebben gebeden, kaarsjes gebrand en mensen gemobiliseerd om kaarsjes te branden voor Milkah. En gelukkig heeft ze het gehaald. Maar we beseffen nu heel goed dat er vele ouders zijn in Congo die dat geluk niet hebben. Waar bij ons de bezorgdheid en het gevoel van onrechtvaardigheid overheersten, overheerste bij Pascal het gevoel van dankbaarheid: dankbaar dat God zijn dochtertje genezen had en dankbaar voor onze betrokkenheid. Dankbaar, nog zo een woord dat helemaal bij Pascal past.

Ik kan hier uren vertellen over Pascal, omdat hij ook uren verteld heeft, ’s avond met ons in de zetel. Een T.V. hadden we die week niet nodig, want er is geen enkel t.v.-programma zo interessant en verslavend als de verhalen en de dromen van Pascal. We zijn aan dit avontuur begonnen met als insteek iets te doen voor iemand uit Congo: om hem een week in de watten te leggen en voor hem te zorgen. Maar hij heeft ons zoveel meer gegeven dan wij hem. Hij maakte ons bewust van wat we hebben, van wat we teveel hebben, maar vooral van wat we moeten koesteren. Hij inspireerde ons om meer te focussen op meer (gelukkig) zijn en niet op meer hebben. Hij bewoog en blijft ons bewegen om iets te blijven doen voor hem en zijn organisatie. Hij maakte ons bewust van ons gezin en hoeveel geluk wij wel hebben. Kortom, het verblijf was alles en zoveel meer dan wat we ervan verwacht hadden. Ik kan met een warm hart zeggen, merci Pascal, mon grand fils.

Leen martens